Overijsselse havens vinden elkaar als het erop aankomt, zoals bij stremming Twentekanaal

Over de datum hoeft Anne-Ruth Scheijgrond niet na te denken. ‘25 juli.’ De dag waarop het Twentekanaal dichtging. De stremming kwam onverwacht snel en zette de bereikbaarheid van Twente over water onder zware druk. Tegelijk liet de noodsituatie zien wat jarenlange samenwerking tussen de Overijsselse havens en Logistics Overijssel in de praktijk waard is.

Helemaal onvoorbereid kwam het laagwater niet. Bedrijven langs het Twentekanaal bouwden al voorraden op en hielden rekening met minder lading per schip. Een volledige stremming lag niet in de lijn der verwachting. ‘Ik heb er geen rekening mee gehouden dat het kanaal volledig gestremd zou kunnen raken’, zegt Christa Baas van Logistics Overijssel. ‘Dat was voor mij wel even een eye-opener in vergelijking met 2022, toen we met een lage beladingsgraad wel konden blijven varen.’

Ongeveer 48 uur voordat het kanaal op 25 juli dichtging, viel het besluit. ‘Het was voor ons donderslag bij heldere hemel’, zegt Scheijgrond. Haar vakantieplannen werden aangepast en haar gebruikelijke anderhalve werkdag voor Port of Twente werd een meer dan volle werkweek. ‘Dat geeft niet, want dat doe je voor de ondernemers.’

Uitwijken naar andere havens

De havenmanagers van de drie Ports in Overijssel (Twente, Deventer en Zwolle) zochten elkaar direct op. Schepen konden volbeladen naar Kampen varen, daar een deel van hun vracht lossen en met minder diepgang verder. Ook Deventer bood aanvankelijk uitkomst, totdat de droogte daar eveneens tot een stremming leidde. Kraanmachinisten uit Twente gingen in de uitwijkhavens aan de slag om daar 24 uur per dag te kunnen lossen.

Port of Zwolle hielp ondertussen partijen aan elkaar te koppelen. Directeur Jeroen van den Ende deelde contacten en bracht bedrijven met elkaar in verbinding. Scheijgrond waardeert ook zijn publieke rol. ‘Jeroen communiceert heel duidelijk naar buiten. De wijze waarop hij zich profileert en daarin de andere ports meeneemt, is echt waardevol.’ Tegelijk legt ze de credits voor de daadwerkelijke opvang nadrukkelijk bij de bedrijven die de extra lading verwerken.

Dat snelle schakelen kwam niet uit de lucht vallen. Logistics Overijssel bestaat dit jaar tien jaar en brengt onder meer de Overijsselse havenbedrijven structureel bij elkaar. ‘We hebben diverse overleggen en ook een task force’, vertelt Baas. ‘Daardoor weet je elkaar te vinden en bespreek je zaken die ertoe doen.’ Tijdens de noodsituatie hoefden de contacten dus niet eerst gelegd te worden.

Niet alles valt op te vangen

De stremming legt tegelijk de grenzen van noodoplossingen bloot. Extra vrachtwagens en chauffeurs staan niet zomaar klaar. Ook het spoor biedt niet direct uitkomst, omdat capaciteit ver vooraf geregeld moet worden. Volgens Scheijgrond weken de meeste extra goederenstromen daarom uit naar de weg.

De partners kijken inmiddels samen naar wat deze zomer vraagt voor de toekomst. Welke knelpunten ervaren bedrijven en welke kunnen relatief snel verdwijnen? Voor het Twentekanaal noemt Scheijgrond aanpassing van het gemaal bij Eefde urgent. ‘Niet in 2032, maar morgen.’ Op langere termijn moet de logistieke infrastructuur robuuster. ‘We moeten hier veel beter op voorbereid zijn. Dit gaat het nieuwe normaal worden.’

Via Logistics Overijssel komen zulke signalen ook bij de provincie terecht. De samenwerking tussen havens, ondernemers en overheid bewijst daarmee niet alleen tijdens een noodsituatie haar waarde. Ze vormt ook de basis om gezamenlijk vooruit te kijken. ‘We moeten zorgen dat we ons vestigingsklimaat aantrekkelijk houden voor bedrijven’, zegt Baas. ‘Daarvoor moeten we kijken wat nodig is om de infrastructuur in Overijssel robuuster, betrouwbaarder en toekomstbestendiger te maken.’

‘Ik heb er geen rekening mee gehouden dat het kanaal volledig gestremd zou kunnen raken’

Gevolgen reiken verder dan het Twentekanaal

De stremming raakt niet alleen bedrijven direct aan het Twentekanaal. Containers die normaal via terminals in Hengelo en Almelo lopen, gaan naar bedrijven in een straal van ongeveer honderd kilometer, tot in Osnabrück. Uitwijken naar andere havens of vervoer over de weg kost extra tijd en geld. Ook neemt de betrouwbaarheid van de logistieke keten af, zegt Anne-Ruth Scheijgrond.