'De ambities staan keihard', Port of Zwolle moet op eigen benen gaan staan

Zwolle, Kampen en Meppel willen dat de Port of Zwolle (PoZ), het gezamenlijke havenbedrijf van de gemeenten, zelfstandiger wordt. Dat laat Meppeler wethouder Klaas de Vries (Sterk Meppel) weten.

De ambities voor de Port of Zwolle (PoZ) zijn hoog, dat moge duidelijk zijn. Er liggen uitdagingen op het gebied van groei, duurzaamheid en daadwerkelijke slagkracht. En hoe wel het havenbedrijf in Den Haag en zelfs in Brussel een begrip is geworden, is het nog verre van uitgegroeid. Want qua schaal zijn bijvoorbeeld de Port of Rotterdam of, dichter bij huis, Groninger Seaports al vele stappen verder. Maar dat weerhoudt de drie gemeenten er niet van om de torenhoge ambities waar te maken. Uit een nieuw Berenschot-rapport wordt duidelijk dat de gemeenten aansturen op verzelfstandiging van het havenbedrijf. Zo moeten er meer mensen in dienst treden en kan het uit eindelijk zelfs de bedoeling dat de PoZ grond in bezit gaat hebben en zo haar eigen inkomsten genereert. 

Balans vinden

Ook Meppeler wethouder Klaas de Vries (Sterk Meppel) heeft grootse plannen voor het havenbedrijf. „Dat rapport moest inzicht geven in de structuur van de PoZ”, stelt De Vries. Het havenbedrijf is nu een coöperatie en die vorm gaat toekomstige groei niet in de weg staan, stellen de onderzoekers. Daarnaast moest er gekeken worden hoe het havenbedrijf verder moest gaan groeien. Drie opties lagen op tafel in mate van verzelfstandiging: bij de eerste optie blijft het bedrijf ongeveer hetzelfde en bij de derde ontstaat er een ‘robuuste organisatie’. Dat wil zeggen: het havenbedrijf gaat zelf meer op eigen benen staan. En hoewel de drie gemeenten bijvoorbeeld geen eigen havenmeester meer hebben maar eentje van de PoZ, wil De Vries verdere stappen zetten. Bij de Algemene Ledenvergadering (ALV) gaat Meppel dan ook stemmen voor variant drie. Het lijkt erop dat Kampen en Zwolle dat ook gaan doen, wat moet zorgen voor een verdere verzelfstandiging van het bedrijf. Een van de maatregelen die in de derde optie worden besproken, is het in dienst nemen van meer personeel. Momenteel zijn er drie FTE be schikbaar voor de PoZ, maar dat gaat worden verhoogd naar 12,25 FTE. Het extra personeel moet zorgen voor meer slagkracht, zonder dat het de gemeenten in principe meer geld gaat kosten stelt de wethouder. „Functies die nu belegd zijn bij de drie gemeenten kunnen in de toe komst belegd gaan worden bij de PoZ. Uiteraard moet dit proces uiterst zorgvuldig verlopen. Onder de PoZ kan het personeel van de gemeenten efficiënter samenwerken.”

Verantwoordelijkheid

En hoewel de kosten in die zin niet stijgen, nemen de inkomsten voor de gemeente Meppel wel af. „Door deze maatregelen komt er meer verantwoordelijkheid te liggen bij de PoZ, waardoor ze ook meer inkomsten genereren. Er komt dus minder geld binnen op de gemeentelijke begroting, en meer op die van het havenbedrijf.” Er wordt in het rapport ook gesproken over mogelijk grondbezit van de onderneming. Volgens De Vries heeft grond twee eigenschappen: de eigenaar en degene die bepaalt wat er met de grond gebeurt. „In principe bepaalt de gemeente wat er op de grond te doen is”, stelt de wethouder. „De PoZ zou grond kunnen kopen en deze verpachten aan ondernemingen gerelateerd aan de haven.” Dat gebeurt nu ook al bij Groningen Seaports en is een manier om inkomsten te genereren. Hoewel De Vries positief staat te genover die stap, is deze nu nog een brug te ver. „Het is zeker een interessante gedachte, maar het hangt ook af van de financiële situatie. Om de PoZ zover te krijgen kost nog heel wat inspanningen, daar zijn we nog niet.”

Ruimtegebrek

Over grond gesproken: een ander rapport, van Arcadis en Ecorys in samenwerking met de TU Delft, dat vorig jaar uitkwam, stelde dat de PoZ richting 2050 weleens 150 hectare aan grond nodig heeft om alle ambities waar te kunnen maken. En waar uitbreiding deels mogelijk is, kost dat tientallen miljoenen. Er zal vooral ook gekeken moeten worden naar andere havengebieden zoals Lelystad en Staphorst.

Efficiënter inrichten

Of dit de ambities van de gemeenten tempert? „Nee, de ambities staan keihard”, zegt De Vries. Hij wil voor al kijken hoe hij het Meppeler havengebied efficiënter kan inrichten. Dat wil bijvoorbeeld zeggen dat ondernemingen die geen havenfunctie hebben verplaatst kunnen worden. „We kunnen ook onze havens ver groten of de samenwerking zoeken met andere havens. We zijn er nog niet uit hoe we de ambities waar gaan maken. De maatregelen vereisen onderzoek en dat kost tijd.” Volgens De Vries moet er eerst structuur worden gebracht in de organisatie van de Port of Zwolle. Hij wil dan ook de tijd nemen om het effect te zien van de aankomende veranderingen, voordat de gemeenten verder gaan met het afschuiven van taken richting de PoZ. „Dan zou je daarna kunnen denken aan taken zoals grond en juridische aspecten zodat het havenbedrijf ook advies kan geven aan andere havens en bedrijven.” Ook wordt er in het rapport geadviseerd om de gemeenteraden goed mee te nemen in de besluitvorming rondom het havenbedrijf. De Vries stelt dat de gemeenten hebben afgesproken de raden zowel schriftelijk als met fysieke sessies bij te praten over de ontwikkelingen. In het voor jaar geven de gemeenten in de ALV een klap op de weg die ingeslagen moet worden.